काठमाडौं, भदौ २१ । रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी प्रयासमा अब वार्ताको अर्को चरण किभमा प्रवेश गर्ने भएको छ। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग मस्कोमा तीन घण्टाभन्दा लामो छलफल गरेका अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विट्कफ र जेरेड कुशनर आइतबार युक्रेनको राजधानी किभ पुगेर राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग वार्ता गर्ने तयारीमा छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युद्ध अन्त्यका लागि नयाँ प्रस्तावसहित आफ्ना दूतहरूलाई मस्को र किभ पठाएका हुन्। मस्कोमा भएको वार्तापछि तत्काल कुनै ठोस सहमति घोषणा नभए पनि रुसी पक्षले छलफललाई उपयोगी र रचनात्मक भनेको छ। पुटिनका वैदेशिक मामिला सल्लाहकार युरी उसाकोभका अनुसार अमेरिकी टोलीले शान्ति समाधानका लागि विभिन्न विचार प्रस्तुत गरेको थियो।

तर, अहिलेको कूटनीतिक गतिविधिको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष रुस र युक्रेन दुवैलाई एउटै वार्ता प्रक्रियामा फर्काउने प्रयास बनेको छ। लामो समयदेखि शान्ति वार्ता सुस्ताएको अवस्थामा अमेरिकी दूतहरूले पहिले मस्कोमा पुटिन र त्यसपछि किभमा जेलेन्स्कीसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्न लागेका हुन्।

यसबीच अमेरिकी दूतहरूको भ्रमणलाई सहज बनाउन रुसले किभमाथि तीन दिनका लागि हवाई आक्रमण रोक्ने निर्णय गरेको छ। युक्रेनले पनि दूतहरूको भ्रमण अवधिमा मस्कोमाथि आक्रमण नगर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। यसले कम्तीमा सीमित अवधिका लागि भए पनि दुवै पक्षबीच सैन्य गतिविधि रोक्ने वातावरण बनाएको छ।

तर, यस्तो सीमित युद्धविरामलाई तत्कालै व्यापक युद्धविरामको संकेतका रूपमा लिन सकिने अवस्था भने छैन। रुस र युक्रेनबीच युद्ध अन्त्य गर्ने आधारभूत मुद्दामै अझै ठूलो दूरी छ। रुसले युक्रेनका केही भूभागमाथि आफ्नो दाबी र युक्रेनको नेटो सदस्यताको प्रश्नलाई वार्ताको केन्द्रमा राख्दै आएको छ भने किभले आफ्नो भूभाग छाड्ने प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै आएको छ।

यही कारण मस्कोपछि किभमा हुने अमेरिकी दूतहरूको भेटलाई थप महत्वपूर्ण मानिएको छ। पुटिनसँगको छलफलमा अमेरिकी प्रस्तावबारे रुसी प्रतिक्रिया लिएपछि अब त्यही प्रस्ताव युक्रेनी नेतृत्वसामु प्रस्तुत गर्ने र दुवै पक्षको न्यूनतम सहमतिको आधार खोज्ने अमेरिकी प्रयास हुनेछ।

ट्रम्प प्रशासनका लागि पनि यो भ्रमण एउटा महत्वपूर्ण परीक्षण बनेको छ। यसअघि युद्ध अन्त्यका लागि भएका अमेरिकी प्रयासले अपेक्षित गति लिन नसकेको अवस्थामा पुनः सुरु गरिएको कूटनीतिक पहलले वार्तालाई अघि बढाउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न उठेको छ।

यसर्थ, मस्कोमा भएको भेटवार्ताको तत्काल उपलब्धि कुनै शान्ति सम्झौता नभए पनि वार्ताको ढोका फेरि खोल्ने प्रयासका रूपमा देखिएको छ। अब किभमा जेलेन्स्कीसँग हुने छलफलले अमेरिकी प्रस्ताव कति व्यवहारिक छ र रुस–युक्रेनबीच त्यसका आधारमा सहमतिको सम्भावना कति छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ।